Joanna Helander

Urodzona w Rudzie Śląskiej Joanna to doświadczona reżyserka filmów dokumentalnych, fotograf, pisarka oraz tłumaczka. Znana jest z portretowania realiów życia codziennego kobiet w PRL-u. Zawodowo związana z Göteborgiem oraz Krakowem, gdzie studiowała romanistykę na Uniwersytecie Jagiellońskim.

Podczas studiów została aresztowana i skazana na 10 miesięcy więzienia za udział w protestach przeciwko inwazji krajów Układu Warszawskiego na Czechosłowację. Po zakończeniu kary zawieszono ją w prawach studenta i zmuszono do opuszczenia uczelni, co stało się jednym z powodów emigracji do Szwecji w roku 1971.

Regularnie wracała jednak do kraju. Podróże stawały się inspiracją do pracy artystycznej. Kontynuowała także regularną współpracę z opozycją w Polsce. Organizowała festiwale, spotkania łączące filmowców, fotografów i ludzi teatru.

Działalność zawodową dzieli pomiędzy tłumaczenia poezji (między innymi: Stanisława Barańczaka), fotografię, reżyserię filmową oraz pisarstwo.

Jest autorką wielu wystaw realizowanych na całym świecie. W 1983 roku uhonorowana została tytułem Fotografa Roku w Szwecji. Jej zdjęcia ilustrują między innymi książki Władysława Bartoszewskiego “Warto być przyzwoitym” czy “Pamiątkowe rupiecie, przyjaciele i sny” poświęconej Wisławie Szymborskiej.

Realizowane przez nią filmy doceniane są na całym świecie. “Powroty” otrzymały nagrodę na 30. Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Karlowych Warach. “Walc z Miłoszem” nagrodzony został podczas pierwszej emisji Festiwalu Filmów Emigracyjnych EMIGRA 2013.
W 1987 roku założyła wraz z Bo Perssonem firmę produkcyjną Kino Koszyk, która realizuje projekty dla telewizji i kin. Opublikowali między innymi film o polskiej Noblistce Wisławie Szymborskiej “If She from Poland Was Here”, “Long Live Poland” czy “Gerard K – Letters from Poland”.

Joanna wydała także kilka książek i albumów fotograficznych.

Niejednokrotnie doceniano jej działalność artystyczną i społeczną w Polsce oraz promowanie polskiej kultury za granicami kraju.